تمساح

کتاب تمساح اثر فئودور داستایفسکی

تمساح (۱۸۶۵)، داستان کوتاه طنزآمیز و هجوآمیز فیودور داستایفسکی است که با زبانی شوخ‌طبعانه، بوروکراسی، روشنفکری سطحی و شیفتگی روس‌ها به غرب را به باد انتقاد می‌گیرد. این اثر، برخلاف رمان‌های عمیق داستایفسکی، با عناصری سوررئال (مانند بلعیده شدن توسط تمساح) به نقد اجتماعی و فلسفی می‌پردازد و بحث‌های زیادی برانگیخت.

خلاصه داستان

ایوان ماتویچ، کارمند موقر و روشنفکر روسی، همراه همسرش النا و دوستش سیمون به پاساژی می‌رود تا تمساح آلمانی را ببیند. در لحظه‌ای غفلت، تمساح او را کاملاً می‌بلعد، اما ایوان زنده می‌ماند و دو هفته در شکم آن بدون آسیب سخنرانی‌های فلسفی، سیاسی و اقتصادی می‌کند! از داخل شکم، به نماد فیلسوف تبدیل می‌شود و نظریه‌هایش درباره روسیه، اروپا و پیشرفت اقتصادی محبوبیت می‌یابد. همسر و همکارانش ابتدا شوکه می‌شوند، اما به‌تدریج از او سوءاستفاده می‌کنند یا فراموشش می‌کنند.

مخاطبان کتاب

مناسب علاقه‌مندان به داستان‌های کوتاه طنزآمیز، نقد اجتماعی داستایفسکی و سوررئالیسم روسی است. طرفداران گوگول یا کسانی که می‌خواهند جنبه‌ی هجوآمیز و کمترشناخته‌شده‌ی داستایفسکی را ببینند، از این اثر لذت می‌برند.