ایران از آغاز تا اسلام

کتاب ایران از آغاز تا اسلام اثر رومن گیرشمن

رومن گیرشمن در ایران از آغاز تا اسلام گذشته‌ی ایران را از حدود پانزده هزار سال پیش از مسیح تا حمله‌ی عرب‌ها توصیف کند. او خواننده را به غارها، لایه‌های زیرزمینی، تپه‌ها و پشته‌ها می‌برد و فرهنگ و تمدن اقوام ایرانی و غیرایرانی را به نمایش می‌گذارد. از سادگی جوامع اولیه بشر آغاز می‌کند و تا شکوه و تجمل دوران شاهانه‌ی اقوام در اوج قدرت‌شان، مرحله‌به‌مرحله پیش می‌رود.

ساختار اصلی کتاب

کتاب بر پایه‌ی شش محور اصلی بنا شده: ماقبل تاریخ، ورود ایرانیان، شرق در برابر غرب، غرب در برابر شرق و واکنش مشرق، گسترش تمدن ایرانی، و نتیجه‌گیری. مولف به اقوام آریایی چون سکاییان، مادها، پارسیان، پارتیان، ساسانیان، کوشانیان و هندوان می‌پردازد و در حاشیه به اقوام غیرآریایی مانند شومریان، اکدیان، بابلیان، آشوریان، عیلامیان، یهودیان، یونانیان، رومیان و چینیان اشاره دارد؛ اما تمرکز اصلی بر اقوام آریایی ایران و به‌ویژه قوم پارس است، همان‌گونه که در مقدمه‌ی نسخه‌ی فرانسوی‌اش یادآوری کرده.

توصیفات تصویری و تحلیلی

استاد مالوان این کتاب را «تلویزیون دوران باستان» نامیده و می‌گوید که نویسنده تصاویر سفال‌های باکون در ماقبل تاریخ، ورود نخستین سواران آریایی به فلات مرکزی ایران، کاخ‌های تخت جمشید، فرار داریوش سوم از اسکندر، شکست امپراتور روم از پادشاه ساسانی و صحنه‌های بسیار دیگر را یکی‌یکی پیش چشم خواننده می‌آورد. او نه‌تنها پیروزی‌های ملت‌ها را با علل‌شان شرح می‌دهد، بلکه شکست‌های‌شان را با دلایل‌شان بیان می‌کند.

عمق فرهنگی و اجتماعی

کتاب فراتر از فهرست پادشاهان و جنگ‌ها رفته و در هر بخش به ادیان، هنرها، ادبیات، علوم، زندگی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌پردازد. خواننده با اصول آیین‌های زرتشتی، مسیحی، مانوی و مزدکی آشنا می‌شود. هنرها از سفال‌ها، ابزارهای روزمره و لوازم آرایش تا نقاشی، مجسمه‌سازی و معماری در طول قرن‌ها بررسی می‌گردد. نویسنده به پیدایش خطوط و پیشرفت علوم اشاره دارد و زندگی طبقات اجتماعی، روابط کارگر و کارفرما، و تعامل طبقات پایین با بالا را در هر دوره نشان می‌دهد.