نظریه انتخاب

کتاب نظریه انتخاب اثر دکتر ویلیام گلاسر

کتاب «تئوری انتخاب» (Choice Theory) اثر برجسته‌ی دکتر ویلیام گلسر (William Glasser)، اثری انقلابی در حوزه‌ی روان‌شناسی است که با معرفی «روان‌شناسی کنترل درونی»، ریشه‌ی بسیاری از ناکامی‌های بشر در روابط و شادکامی را در انتخاب‌های خود فرد و نه شرایط بیرونی جستجو می‌کند.

گلسر در این کتاب با رد «روان‌شناسی کنترل بیرونی» (باور به اینکه دیگران یا شرایط محیطی ما را مجبور به انجام کاری می‌کنند)، استدلال می‌کند که تقریباً تمام رفتارهای ما انتخاب خودمان هستند. او معتقد است اگر در رابطه‌ای ناخوشایند هستیم، دلیلش این است که خودمان یا طرف مقابل در حال اعمال کنترل بیرونی (زور، تهدید، تنبیه) هستیم، در حالی که تنها کسی که می‌توانیم رفتارش را کنترل کنیم، «خودمان» هستیم.

مفاهیم کلیدی

• پنج نیاز اساسی: طبق تئوری گلسر، تمام رفتارهای ما تلاشی برای ارضای پنج نیاز ژنتیکی است: بقا، عشق و احساس تعلق، قدرت، آزادی و تفریح.
• ماشین رفتار: او رفتار کلی انسان را شامل چهار مؤلفه می‌داند: فکر، عمل، احساس و فیزیولوژی. ما فقط بر فکر و عمل کنترل مستقیم داریم و با تغییر آن‌ها می‌توانیم احساسات و فیزیولوژی خود را نیز تغییر دهیم (مثلاً به جای گفتن “من افسرده‌ام”، باید بگوییم “من افسردگی‌گری را انتخاب کرده‌ام”).
• دنیای مطلوب: هر کس تصویری از دنیای ایده‌آل در ذهن دارد و مدام واقعیت را با این تصویر مقایسه می‌کند؛ رنج زمانی ایجاد می‌شود که بین این دو فاصله باشد.​

این اثر به ما یادآوری می‌کند که مشکلات ما نه در گذشته، بلکه در زمان حال ریشه دارند و برای بهبود زندگی باید به جای سرزنش گذشته، انتخاب‌های امروزمان را تغییر دهیم. «تئوری انتخاب» راهنمایی است برای کسانی که می‌خواهند از نقش قربانی خارج شوند و مسئولیت کامل زندگی و روابطشان را بپذیرند.