یهودی ستیزی

کتاب یهودی ستیزی اثر هانا آرنت

یهودی‌ستیزی اولین جلد از سه‌گانه «خاستگاه‌های توتالیتاریسم» هانا آرنت است؛ اثری کلاسیک که ریشه‌های تاریخی یهودستیزی اروپایی را با امپریالیسم و ظهور نازیسم/استالینیسم پیوند می‌زند. آرنت یهودیان را نه صرفاً قوم، بلکه «پارو» (طبقه اجتماعی منفور) می‌بیند و پرونده دریفوس را نقطه عطف می‌داند. نژادپرستی علمی و گسترش سرزمینی نامحدود را زمینه‌ساز توتالیتاریسم می‌شمارد. این کتاب با ۵۵۱ صفحه، فلسفه سیاسی قرن بیستم را دگرگون کرد و هنوز مرجع نقد قدرت مطلق است.

هانا آرنت (۱۹۰۶–۱۹۷۵)، فیلسوف سیاسی آلمانی-یهودی، ابتدا ۱۹۵۱ کتاب را به انگلیسی (Origins of Totalitarianism) منتشر کرد. ویراست آلمانی ۱۹۵۵ (Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft) با اصلاحات و ۱۵٪ حجم بیشتر، نثر زبان مادری را غنی‌تر کرد. آرنت در پیشگفتار تغییرات را توضیح می‌دهد بدون دست زدن به ساختار کلی. ترجمه مهدی تدینی از نسخه آلمانی، دقت فلسفی آرنت را حفظ کرده. در ایران هر فصل جداگانه چاپ شد و این جلد بر ضدیت با یهود تمرکز دارد.

محتوای اصلی

آرنت یهودستیزی را از قرون وسطی تا مدرن ردیابی می‌کند. پرونده دریفوس جدایی یهودیان اشراف‌زاده از توده را نشان داد؛ آن‌ها نماد سرمایه‌داری «پارو» شدند. نژادپرستی علمی با داروین‌گرایی اجتماعی، امپریالیسم استعماری را توجیه کرد. انباشت سرمایه اروپا در قرن ۱۹ نیاز به سرمایه‌گذاری خارجی و کنترل سیاسی داشت. بوروکراسی حقوق‌زدایی و پان‌ژرمنیسم/اسلاویسم، احزاب را با «جنبش‌ها» ضدپارلمان جایگزین کردند و نژادپرستی را نهادینه نمودند.

تفاوت توتالیتاریسم

فاشیسم ایتالیایی اقتدارگرای ناسیونالیست بود و محدودیت‌ها را می‌پذیرفت. نازیسم و استالینیسم اما توتالیترند؛ قدرت بی‌حد را بدون مرز می‌جویند و همه چیز را بسیج می‌کنند. آرنت «جنبش‌ها» را جایگزین احزاب می‌داند که ایدئولوژی مطلق و توهم حرکت ابدی را تبلیغ می‌کنند. «شر banal» از بی‌تفکری بوروکراتیک زاده می‌شود، نه شیطانیت ذاتی.

مناسب برای

علاقه‌مندان فلسفه سیاسی، تاریخ قرن ۲۰ و نقد نژادپرستی. دانشجویان علوم سیاسی، تاریخ و جامعه‌شناسی از تحلیل آرنت بهره می‌برند. خوانندگان آثار او مانند «گزارش آیخمن در اورشلیم» یا اورول این متن را دوست دارند. جویندگان ریشه‌های پوپولیسم مدرن نیز مناسب است.