معرفی کتاب پرسشگری سقراطی در روان درمانی و مشاوره
کتاب پرسشگری سقراطی در روان درمانی و مشاوره؛ پرورش هنر و مهارت پرسشگری نوشتهی دکتر علی صاحبی، اثری تخصصی دربارهی نقش پرسش در فرایند مشاوره و رواندرمانی است. این کتاب بهویژه برای دانشجویان و فارغالتحصیلان روانشناسی، مشاوره و رواندرمانی نوشته شده و به آنها کمک میکند تا از پرسشگری بهعنوان ابزاری برای کشف، یادگیری و تغییر استفاده کنند.
پرسشگری سقراطی یکی از روشهای مهم در رویکردهای شناختی است. در این شیوه، درمانگر بهجای ارائهی پاسخ مستقیم یا تحمیل نظر خود، با طرح پرسشهای دقیق و هدفمند به مراجع کمک میکند افکار، باورها و برداشتهای خود را بررسی کند. هدف آن است که فرد از حالت پذیرش خودکار افکار فاصله بگیرد و به ذهنیتی پرسشگر، انعطافپذیر و جستوجوگر دست پیدا کند.
موضوعات اصلی کتاب
در این اثر، مفاهیم و مهارتهای مهمی مانند موارد زیر بررسی میشوند:
- تعریف و مبانی پرسشگری سقراطی؛
- تفاوت پرسشهای سازنده با پرسشهای القایی یا بازجویانه؛
- گفتوگوی سهگانهی سقراطی؛
- اصول گفتوگوی سقراطی در رواندرمانی شناختی؛
- کاربرد پرسشهای سقراطی در درمان شناختی؛
- استفاده از این روش در واقعیتدرمانی؛
- گفتوگو با مراجعان مقاوم؛
- رویکرد سقراطیِ راهحلمحور در درمان؛
- پرسشهای تأملی در مشاورهی سیستمیک؛
- خطاها و مخاطرات احتمالی پرسشگری سقراطی.
گفتوگوی سقراطی در درمان
در گفتوگوی سقراطی، درمانگر نقش آموزگارِ پاسخهای قطعی را ندارد، بلکه به مراجع کمک میکند خودش مسئله را از زوایای گوناگون ببیند. پرسشهایی مانند «چه شواهدی این باور را تأیید میکند؟»، «آیا میتوان این موقعیت را به شکل دیگری تفسیر کرد؟» یا «اگر دوستتان در چنین شرایطی بود، چه توصیهای به او میکردید؟» میتوانند زمینهی بازنگری در افکار و باورهای ناکارآمد را فراهم کنند.
این پرسشها زمانی مؤثرند که با همدلی، احترام و توجه به آمادگی مراجع مطرح شوند. هدف پرسشگری سقراطی شکست دادن یا متقاعد کردن مراجع نیست، بلکه ایجاد فضایی برای مشاهده، تفکر و کشف شخصی است.
کمک به مراجعان مقاوم
یکی از بخشهای مهم کتاب به نحوهی گفتوگو با مراجعانی اختصاص دارد که در برابر تغییر مقاومت میکنند. صاحبی نشان میدهد که مقاومت را نباید صرفاً مانعی در برابر درمان دانست؛ بلکه ممکن است نشانهی ترس، بیاعتمادی، تجربههای ناموفق قبلی یا نگرانی از پیامدهای تغییر باشد.
در چنین شرایطی، پرسشهای انعطافپذیر و غیرتحمیلی میتوانند به درمانگر کمک کنند تا بهجای رویارویی مستقیم با مراجع، زمینهی همکاری و مشارکت او را فراهم کند.
مخاطرات پرسشگری سقراطی
پرسشگری سقراطی، اگر نادرست یا افراطی به کار رود، ممکن است نتیجهای معکوس داشته باشد. پرسشهای پیدرپی، لحن قضاوتگر، تلاش برای اثبات اشتباه مراجع یا استفاده از سؤالهای پیچیده و نامتناسب میتواند احساس بازجویی، شرمندگی یا مقاومت ایجاد کند.
به همین دلیل، مهارت پرسشگری تنها به دانستن انواع پرسشها محدود نمیشود؛ درمانگر باید زمان مناسب، لحن، هدف، ترتیب و ظرفیت روانی مراجع را نیز در نظر بگیرد. پرسش خوب پرسشی است که به فهم بهتر و گسترش دیدگاه کمک کند، نه اینکه پاسخ خاصی را بهصورت پنهان به مراجع تحمیل نماید.
پیام اصلی کتاب
پرسشگری سقراطی در روان درمانی و مشاوره نشان میدهد که پرسش میتواند بسیار فراتر از یک ابزار برای جمعآوری اطلاعات باشد. پرسش درست میتواند فرد را به تأمل، خودآگاهی، کشف گزینههای تازه و یافتن راهحلهای شخصی هدایت کند.
این کتاب برای درمانگرانی مناسب است که میخواهند مهارت گفتوگو، گوش دادن و پرسشگری خود را تقویت کنند و به مراجعانشان کمک کنند بهجای دریافت پاسخهای آماده، در فرایند حل مسئله و تغییر نقش فعالتری داشته باشند.
کتاب پرسشگری سقراطی در روان درمانی و مشاوره؛ پرورش هنر و مهارت پرسشگری نوشتهی علی صاحبی توسط انتشارات اسبار منتشر شده است.
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.